EXPERIMENT: KLAPPEN MET DIVERSE TEMPI: La Poème Symphonique pour 100 Métronomes

6/2/20234 min read

graad: 1e graad/2e graad/3e graad

vak: Artistieke Vorming / Muzikale Opvoeding

tijdsduur: 1 tot 2 lesuren

Beschrijving van de les:

Deze lesactiviteit baseert zich op de experimentele muziek die György Ligeti doorheen zijn leven heeft opgesteld. Poème symphonique is het meest controversiële muziekstuk dat het publiek in zijn tijd te horen kreeg. 100 metronomen tikken tegelijkertijd en creëren een web van verschillende tempi. In deze les gaan we dit nabootsen met de leerlingen. Door elke leerling een verschillend tempo te klappen en op te nemen, kan de leerkracht de filmpjes samenvoegen en een gelijkaardig resultaat bekomen.

1. VOORBEREIDEN

Welk materiaal heb je nodig voor je les?

  • camera per twee leerlingen (smartphone).

  • een pot met briefjes met verschillende tempi in BPM.

  • een laptop met Filmora software erop (bekijk filmpje: hoe Filmora downloaden?).

  • computer met beamer of smartbord.

Welke bijlagen heb je nodig bij deze voorbereiding?

  • filmpje: hoe Filmora downloaden?

  • filmpje: hoe Filmora gebruiken voor de opdracht?

  • filmpje: hoe je eindresultaat exporteren naar het bureaublad?

  • fiche met de muzikale bouwstenen.

  • bpm-kaartjes.

  • infofiche György Ligeti en het muziekstuk.

  • opdrachtblad voor leerlingen.

  • filmpje: Poème symphonique pour 100 Métronomes. (opgehaald van YouTube)

  • voorbeeldfilmpje eindresultaat.

Wat moet je allemaal doen voor je de les start?

  • Nadenken waar leerlingen kunnen opnemen.

  • Nadenken hoe je leerlingen laat opnemen (een systeem van beurten: uitleg in de fiche).

2. LESBEGIN

STAP 1:

Je laat de leerlingen het filmpje van Poème Symphonique pour 100 Métronomes bekijken en luisteren zonder iets te vertellen.

STAP 2:

Daarna mogen ze beschrijven wat ze zien. Er zijn een aantal ondersteunende vragen die je kan stellen.

  • Welke voorwerpen zie je?

  • Zijn er andere geluiden aanwezig buiten de metronomen?

  • Hoe wordt het stuk opgebouwd (beginnend tegelijkertijd of apart na elkaar?)

STAP 3:

Stel volgende vraag:

  • Welke indruk krijg je van het muziekstuk?

Om deze vraag te ondersteunen, kan je een aantal voorbeelden van indrukken geven (interpreteren):

STAP 4:

De leerkracht geeft wat achtergrondinformatie over het stuk a.d.h.v. van het voorgemaakte infofiche (zie bijlage). Je kan de infofiche laten lezen of je kan het samen lezen. Dit hangt van het verwerkingsniveau van je leerlingen.

STAP 5:

De leerkracht vertelt dat het ritmisch landschap dat Ligeti opstelt, mooi op voorhand is bepaald. De metronomen tikken elk een verschillend tempo. Dit is iets dat wij als klas ook kunnen doen. Je gaat dan over naar de opdracht.

3. LESMIDDEN

STAP 1:

Herhaling van de muzikale bouwsteen tempo

De leerkracht neemt de bijlage met de muzikale bouwstenen erbij. Daarbij stelt de leerkracht de vraag: welke bouwsteen staat centraal? (TIP: wat doet een metronoom?). Wanneer de bouwsteen wordt aangeduid, ga je over naar de volgende stap.

STAP 2:

Kiezen van het tempo voor de opdracht

De leerkracht herhaalt dat tempo wordt aangeduid met BPM. Hoe hoger het getal, hoe sneller de tikken na elkaar komen. Om dit te beleven, mogen leerlingen een briefje uit een pot trekken. Op dat briefje staat een bepaald tempo. Daarna ga je naar de volgende stap.

STAP 3:

Downloaden van metronoom app op de smartphone

De leerlingen mogen nu per twee werken. Eén van de personen download een metronoom app. Er zijn er veel. Je mag kiezen welke, maar we doen twee voorstellen die kunnen gebruikt worden voor Android en Apple.

STAP 4:

Het klappen oefenen met de metronoom app

De leerlingen bootsen het tikken na in het juiste tempo. Het resultaat is om een halve minuut het tempo te klappen op een regelmatig basis. Men kan altijd het tempo visueel zien op de smartphone terwijl het geluid uitstaat (door de volumeknop op de smartphone te gebruiken). In de groep wisselt men op tijd om elk lid van elk duo te laten oefenen. Tijdens het opnemen kunnen ze gebruik maken van een koptelefoon of oortjes om de metronoom te horen. Dit dient als ondersteuning tijdens het klappen.

*optionele oefening: hoger/lager: één van de leerlingen laat verschillende tempi horen via de metronoom app. Het is aan de andere leerling om te raden of het volgende tempo hoger of lager was.

STAP 5:

Het klappen filmen (a.d.h.v. het opdrachtenblad)

De leerlingen filmen elkaar terwijl ze 30 seconden klappen op het juiste tempo (kaartje). Ze filmen met de smartphone. Er zijn aantal voorwaarden:

  • Ze gebruiken een neutrale achtergrond. Je kan hen een blote muur laten gebruiken met een simpele stoel. Het eindproduct krijgt zo een egale uitstraling.

  • Zorg dat het de leerling filmt van de romp tot het hoofd of je kan ook de handen filmen.

TIP: De leerling die filmt kan een bank gebruiken om haar/zijn ellebogen op te rusten. Zo krijg je een stabiel resultaat.

STAP 6:

Film doorsturen naar de leerkracht met WeTransfer

Dit kan op verschillende manier: delen via Google Drive, OneDrive, Whatsapp, Smartschool. Dit kan je navragen aan de ICT-verantwoordelijken om te vragen wat de beste manier is om filmpjes te delen met de leerkracht.

STAP 7:

Filmpjes verwerken in het eindproduct met Filmora.

De leerkracht kan thuis het eindproduct maken via Filmora. Elk stap wordt uitgelegd via de filmpjes. Er zijn twee delen:

  1. Hoe moet je Filmora downloaden en klaarzetten?

  2. Hoe moet je het eindproduct maken met Filmora (met watermerk voor een gratis versie)?

  3. Hoe exporteer je het filmpje naar jouw computer?

4. LESEINDE

Presenteer het eindresultaat via beamer in de klas.

De leerlingen kunnen het resultaat in de volgende les (nadat het bewerken klaar is) bekijken via de beamer. Gebruik een USB-stick of plaats het op een drive zodat je er gemakkelijk aan kan.