MUSICEREN OP CONCERT ROMÂNESC

6/3/20234 min read

graad: 1e graad/2e graad/3e graad

vak: Artistieke Vorming / Muzikale Opvoeding

tijdsduur: 1 lesuur

Beschrijving:

In deze lesactiviteit gaan we dieper in op het tweede deel van het werk ‘Concert Românesc’. Deze lesactiviteit is een typisch voorbeeld van musiceren binnen het vak Muzikale opvoeding. De leerlingen krijgen filmfragmenten te zien waarbij het stuk wordt uitgevoerd. Ze krijgen achtergrondinformatie over het werk en voeren later een bodypercussie uit op het werk aan de hand van een eenvoudige partituur met woorden en kleuren. Later is er ook een mogelijkheid om dezelfde bodypercussie partituur om te zetten naar een partituur voor kleine slaginstrumenten. De leerkracht kan er eventueel voor kiezen om een evaluatie te voorzien voor deze les. Het is een lesactiviteit waarbij de leerlingen zeer actief zullen musiceren op Concert Românesc. Alles kan perfect gegeven worden in één lesuur.

1. VOORBEREIDEN

Welk materiaal heb je nodig voor jouw les?

  • partituur bodypercussie.

  • slaginstrumenten (schudinstrumenten, instrumenten met een vel en instrumenten uit hout of metaal)

Welke bijlagen heb je nodig bij deze voorbereiding?

  • partituur bodypercussie

  • informatie over het stuk Concert Românesc van György Ligeti (in de fiche terug te vinden).

  • PowerPointpresentatie

  • filmfragmenten/audiofragment

Wat moet je allemaal doen voor je de les start?

  • informatie van het stuk bekijken

  • de PowerPoint kennen en klaarzetten

  • slaginstrumenten klaarleggen

2. LESBEGIN

Hoe begin je met je les?

STAP 1:

filmfragment tonen + gesprek met leerlingen.

Er zijn aantal vragen die je kan stellen na het filmfragment:

  • Welk gevoel krijg je bij het beluisteren van de muziek?

  • Zou je deze muziek vaker beluisteren?

  • Wanneer zou je deze muziek beluisteren?

  • Welke instrumenten heb je herkend in het filmfragment?

  • Hoe noem je de man die vooraan het orkest begeleidt?

  • ...

STAP 2:

Geef achtergrondinformatie over het muziekwerk.

Je kan de verkorte versie van de informatie terugvinden in de PowerPoint (zie bijlage)

Concert Românesc (Roemeens concert):

  • GYÖRGY LIGETI: GEBOREN: 28mei 1923, in Dicsőszentmárton, Transsylvanië, Hongarije (nu Târnăveni, Roemenië). OVERLEDEN: 12 juni 2006, in Wenen

  • GECOMPONEERD in 1951; hij herzag het halverwege de jaren negentig en publiceerde de nieuwe versie in 1996

  • WERELDPREMIERE: In een privé-orkestrepetitie in Boedapest in de jaren 1950, maar het ging pas officieel in première op 21 augustus 1971 op het Peninsula Music Festival in het Gibraltar Auditorium, Fish Creek, Wisconsin, met Thor Johnson als dirigent van The Festival Orchestra.

  • INSTRUMENTATIE:

    • 2 fluiten (2e verdubbeling piccolo), 2 hobo's (2e verdubbeling Engelse hoorn), 2 klarinetten, 2 fagotten,

    • 3 hoorns(de 3e zit op afstand van elkaar en vervult een echofunctie), 2 trompetten,

    • hangend bekken (cymbaal), crashbekkens (slagcymbalen), kleine snaredrum (piccolo snaredrum), basdrum (grote trom)

    • strijkers (viool, altviool, cello en contrabas)

  • DUUR: Ongeveer 12 minuten

  • Ligeti's Concert Românesc (Roemeense Concerto) uit 1951 lijkt goed genoeg aan de nieuwe eisen te hebben voldaan. Het werk is deels gebaseerd op echte Roemeense volksmuziek die Ligeti in 1949 had gestudeerd aan het Folklore Instituut van Boekarest, deels op zijn eigen folkachtige uitvinding "in de geest van de dorpsbands". Net als zijn landgenoten Bartók en Kodály, had Ligeti een oprechte interesse in volksmuziek.

Als kind had hij in het grensgebied van Transsylvanië lokale muzikanten ontmoet die dierenmaskers droegen en wilde muziek speelden op viool en doedelzak, een herinnering die zelfs vele jaren later levendig bleef. Toch waren de bescheiden moderne accenten van zijn concerto, dat vandaag volkomen onaantastbaar lijken, voldoende om problemen te veroorzaken: het werd verboden na één enkele repetitie in Boedapest en het werd pas in 1971 voor het publiek uitgevoerd.

De eerste twee delen zijn een bewerking van een iets eerder stuk van Ligeti, 'the Ballad and Dance' voor twee violen, dat hij in 1950 had geschreven. Zonder pauze volgt het tweede deel: een snelle dans die vol zit van aanstekelijke kracht, waarin vooral de smaakvolle stemmen van de piccolo, soloviool en de percussie-instrumenten voor genot zorgen. (Association., 2023) (HALL, 2018)

STAP 3:

opwarmen met bodypercussie.

  • Voorzie een opwarming naar aanleiding van de bodypercussie die later uitgevoerd moet worden.

  • Hoe ga je te werk?

➢ Laat de leerlingen rechtstaan.

➢ Vertel dat we een bodypercussie zullen uitvoeren.

➢ Vraag aan de leerlingen welke slagvlakken we kunnen gebruiken. (vingerknip, slaan op borst, klappen, slaan op de dijen, stampen met de voeten, ...)

  • Het werk van Ligeti staat in een twee kwartsmaat (2/4). Wanneer je met de bodypercussie opwarmt, start je best al in 2/4. Tel ook steeds af tot twee. Om het makkelijk te maken en toch een 4/4 gevoel te behouden kan je twee keer tot twee tellen.

  • De leerkracht klapt steeds een ritme voor, de leerlingen proberen dit na te doen. Sterke leerlingen kunnen aangeduid worden om de rol van de leerkracht even in te vullen.

  • Zorg dat alle slagvlakken aan bod komen.

Welke afspraken ga je maken met de leerlingen?

  • Niet praten tijdens de filmfragmenten.

  • Steeds je hand opsteken wanneer je wat wilt zeggen.

  • Actief meedoen met de bodypercussie.

  • De slaginstrumenten op de juiste manier bespelen.

  • De slaginstrumenten niet misbruiken.

  • Enthousiast meedoen met de bodypercussie.

  • andere standaard klasafspraken.

3. LESMIDDEN: Creëren

Welke stappen volg je in je les?

STAP 1:

aanleren + inoefenen van de bodypercussie (bijlage bodypercussiepartituur)

  • Eindig de opwarming met het beginritme uit de partituur.

  • De leerlingen gaan op een rij zitten naast elkaar.

  • Leer de verschillende delen van de bodypercussie aan.

  • Begin eerst traag en daarna steeds sneller tot je aan het juiste tempo van de muziek zit.

  • Begin met deel 1, daarna deel 2 enzovoort. Doe dit steeds op muziek tot je bijna aan het juiste tempo zit. Zie PowerPoint als hulpmiddel. Bekijk zeker ook het filmfragment waarbij de bodypercussie voorgedaan wordt.

  • Zie partituur onderaan dit document.

STAP 2:

ritme van de bodypercussie op percussie-instrumenten zetten.

Deze stap is als optie mocht je snel klaar zijn met het aanleren van de bodypercussie.

  • Gebruik dezelfde partituur als de bodypercussie.

  • De knip vervangen we door schudinstrumenten zoals een shaker.

  • De klap vervangen we door slaginstrumenten uit hout of metaal (triangel, woodblock, claves, ...)

  • De borst vervangen we door slaginstrumenten met een vel (trommel, tamboerijn, handdrum, djembé,..)

  • Bij de dij speelt iedereen samen.

Let op! Dit werkt enkel met een sterke en geconcentreerde klasgroep.

4. LESEINDE

Hoe werk je de les af?

  • Voer het lied volledig uit zoals ingeoefend. Je kan eventueel een (zelf)evaluatie doen.

  • Je kunt de leerlingen het lied in groepjes laten spelen voor de klas.

5. BRONNEN

(Kropp, György Ligeti, z.j.)